Zafer Bilim Araştırma ve Kültür Dergisi

Ne Yapacağımızı Bilebilir miyiz?

img

Hiç kimse yarın ne yapacağını bilemez. Gerçekten insanın gelecekte ne yapacağı gaybî sayılmaktadır. Hiç kimse yarını hakkında kesin bir şey söyleyemez. İster iyilik, ister kötülük olsun, yarın ne yapacağı hususunda bir şey diyemez. Bu hakikata Kur'ân-ı Kerim'de işaret edilmekte ve bir kimsenin ‘yarın’ bir şey yapmaya karar vermesi sırasında Allah’ın dilemesine bağlaması hususunda şöyle buyurulmaktadır:

“Allah’ın dilemesine bağlamadıkça (inşaallah demedikçe), hiçbir şey için ‘Bunu yarın yapacağım’ deme.”

(Kehf Sûresi, 23-24).

İnsan kendi iradesi ile işler yapar. Fakat Cenâb-ı Hak muvaffakiyet ihsan etmese ve sebepleri insanın emrine vermese, insan bu işi yapamaz. Yâni cüz’î iradesinin olmasına rağmen, bir işi ileride gerçekleştirmesi kesinlik kazanamaz. Nitekim birçok defa bir işi yapmaya karar verir, teşebbüse geçeriz, fakat gerçekleştiremeyiz. O halde insan geleceğe hâkim değildir. Elindeki zaman şu andaki zamandır. O da çok kısa, geçici bir andır. Gelecek zaman insanın elinde değildir. Dolayısıyla, gelecek zamanda yapacağı iyilik veya kötülükleri de bilemez.

Evet, insanın yapacağı işlerin bir kısmı kendi iradesine bağlıdır. Kendi iradesine bağlı olanlarını hâl-i hazırda yapmaya gücü yeter. Kendi iradesine bağlı olmayan pek çok şeyler de vardır. “Kendisinin hoşlanmadığı şeyleri kesinlikle bilmek mümkün olmadığı gibi, ummadığı zamanlarda da azmettiği işlerin olmaması çokça vâki olur.”(1) Bir işi yapmaya karar verip, yapacağımıza kesin gözüyle bakarken, hiç ummadığımız bir engelin çıkmasının misâlleri çoktur.

Kur’ân-ı Kerim’de Resûl-i Ekrem Aleyhisselâtü Vesselâm’ın lisanıyla, bir kimsenin istikbalde nelerle karşılaşacağını bilemeyeceği şöyle ifade edilmektedir: “Benim başıma ve sizin başınıza ne geleceğini ben de bilemem.” (Ahkaf Sûresi, 9).

'Gerek iyilik, gerek kötülük olsun, gelecekte yapacağı şeyler hususunda insanın kesin bir bilgi sahibi olamayacağını ifade eden Elmalılı, “Zira insanın azm ü iradesi bir şeyin husulü için kâfi sebep değildir”(2) demektedir. Binaenaleyh, insan yarın ne yapacağını kesin olarak söyleyemez. Yarın yapacağı şeyler hususunda ileri sürdüğü bilgiler, kararlar ve kanaatler tahminden öteye geçmez, kesinliği ifade edemez.

(1) Tecrid i sarih Tercemesi, 3: 311

(2) H.Dini Kur'ân Dili, 5:3243

 Bu yazıyı e-dergi olarak okumak için tıklayınız:

http://zaferdergisi.com.tr/e-dergi/1992_aralik/#features/27