Zafer Bilim Araştırma ve Kültür Dergisi

Kaktüslerin İlginç Dünyası

img

Çiçeğime Dokunma!

On tondan daha ağır veya 1 onstan daha hafif ne gelebilir? Ya da varilden daha şişman veya yılandan daha ince? Peki, kirpi kadar sivri okları bulunan veya lastik kadar pürüzsüz olan bitki hangisidir, diye sorulsa ne derdiniz?

Evet bütün bu özellikler bitkilerin esrarengiz ailesi olan kaktüslerde yaratılmıştır.

Bu etli bitkilerin kalın gövde, dal ve yapraklarında su depolanır. Kaktüsler bu özellikleri sayesinde çok kurak yerlerde bile yaşayabilirler. Kaktüs bir su deposu gibi hareket eder, suyu bolca depolar ve kullanırken de az miktarda tüketir.

Sonsuz ilim ve kudret sahibi olan Allah (cc.), kaktüs bitkisine suyu depolayabilecek özellikler bahşetmiştir. Kaktüse çok miktarda su depolama odaları olan kalın gövde ve dallar verildiği gibi, suyun buralarda tutulabilmesi için kalın mum tabakası ile kaplanmıştır.

Kaktüsün, 8-10 cm derinlikte yüzeye yakın giden, kaktüsün etrafını çepeçevre saran birkaç metre uzunlukta kökleri vardır. Yüzeye çok yakın kökleri ile bir kaktüs çok az yağmurda dahi kendinden çok uzaktaki suyu emebilir.

Fakat en alışılmadık özellik, kaktüslerin çoğunda yaprak olmayışıdır. Bitkilerin çoğunda besinler yapraklarda üretilir ve bunun icin yapraklardan çok miktarda su tüketilir. Kaktüslerde ise, yaprakların yerine, besin yapmak için yeşil gövdeleri dizayn edilmiştir.

Nemli bir ormandaki meşe ağacı, yapraklarından her gün 3200 litre kadar suyu havaya bırakır. Fakat 5 kat fazla uzunluktaki yapraksız saguaro kaktüsü günde sadece 1 litre suyun dışarı çıkmasına izin verecek şekilde planlanmıştır. Çöldeki bazı kaktüslerin genç iken birkaç yaprağı bulunur, fakat gövdesi besin yapılmaya uygun kalınlığa gelince bu yapraklar dökülür.

Kaktüslerin 1000’den fazla türü vardır. Çoğunda sert keskin dikenler bulunur. Bunlar bitkiyi gölgelendirir ve serin kalmasına da yardım eder. Dikenler ayrıca kaktüsü hayvanlardan da korur.

Kaktüsler her şekil ve büyüklükte yaratılmıştır. Çiçeklerinin çoğu büyük ve parlak renklidir. Küçük kaktüsün çiçeği bitkinin kalan kısmından daha büyük olabilir. Bazıları sadece gündüz çiçek açarken bazıları da sadece gece açar.

Kaktüs çiçekleri, bütün hayvan türlerini kendine cezbeder. Bazı kaktüslerin tadı, kokuları kadar güzeldir. Bir kaktüsün tadı çileğe benzerken, bir başkası ananasa benzer, tatlı veya ekşi olabilir. Amerika çöllerinde kızılderililer binlerce yıldır kaktüsleri yemişlerdir.

Kaktüsler, insanların olduğu kadar hayvanların da arkadaşıdır. Çöl ağaçkakanı kaktüsün uzun gövdesinde yuva için delikler açar. Ağaçkakan yuvayı terkedince minik baykuşlar orayı yuva edinir. Çöl faresinin kaktüsün kıvrımlarında yaptığı yuva, düşmanlarına karşı mızraklı kale gibidir.

Kaktüslerin meyveleri birçok çöl hayvanının beslenmesini sağlar. Kuşlar da beslenmelerinin karşılığında kaktüs çekirdeklerini dışkılarıyla çevreye yayarlar.

Kaktüsler bugün korunmaya muhtaçtır. Çoğu türleri tehlike altındadır. Bir kaktüsün yetişmesi uzun zaman alır, fakat bir buldozer, otlayan hayvanlar veya çiftçinin pulluğu onu kolayca tahrip edebilir. Nadir bulunan birçok kaktüs, tabiattan alınarak çiçekçide satılmaktadır. Bu durum kaktüsün üremesini sağlayacak olan çekirdeklerin oluşmasını azaltır. Kısa zaman içinde bu kaktüslerin ölmesi mümkündür.

Kaktüsler dünyanın en alışılmadık bitkilerindendir. Yaratıcı’nın bahşettiği yapıları ile, en sıcak ve en kuru iklimlerde milyonlarca yıldır hayatlarını sürdürmektedirler.

Bu yazıyı e-dergi olarak okumak için tıklayınız:

 http://zaferdergisi.com.tr/e-dergi/2015_temmuz/#features/34